100 چهره تاثیرگذار جهان (5) -آکا

آکاایران: هفته نامه صدا: تایم به سیاق هر سال 100 چهره تاثیرگذار در جهان را معرفی کرده است. این افراد طیف مختلفی از چهره های برجسته جهانی تا چهره های ناشناخته محلی را دربر می گیرند. هر یک از این افراد در حد و اندازه خود یا خدمتی به بشریت کرده اند، یا ابداع و اختراعی داشته اند. یا برنامه هایشان جهان را از بحرانی نجات داده یا در سطح ملی و در کشورهایشان منشا خدمت بوده اند.
تویویو

فاتح بیماری

تام فرایدن؛ رییس مرکز کنترل و پیشگیری بیماری ایالات متحده است: تو یویو یکی از افراد انگشت شماری است که جان میلیون ها انسان را نجات داده است. «تو» عضوی از تیمی بود که وظیفه بررسی داروهای سنتی چینی را برای درمان بیماری مالاریا برعهده داشت. او با نام گیاه «گندواش» یا «خاراگوش چینی» که در یک نسخه قدیمی درمان مالاریا آمده بود برخورد. البته یافتن درمانی سنتی با کشف ماده موثره دارویی و تولید داروی نوین از آن قابل مقایسه نیست. جوشاندن این گیاه برای استخراج ماده موثره این گیاه با شکست رو به رو شد ولی تو نسخه ای کهن را به خاطر آورد که در دفترچه اش یادداشت کرده بود؛ نسخه ای که به خیساندن گیاه اشاره کرده بود، نه جوشاندن آن.

به گزارش آکاایران: او موفق شد ماده موثره را که امروزه «آرتمیزینین» نامیده می شود استخراج کند؛ ماده ای که در دمای بالاتخریب می شود. تو بعد از استخراج این ماده، آن را بر روی خود تست کرد. تو اولین بانوی چینی بود که توانست نوبل بگیرد. سازمان جهانی بهداشت آرتمیزینین را دارویی اساسی نامید؛ دارویی که تبدیل به مهم ترین سلاح مبارزه با مالاریا شده است. با وجود اینکه مالاریا در آمریکا ریشه کن شده است ولی هرساله صدها هزار نفر را در سراسر دنیا به کام مرگ می کشاند. کشف تو مهم ترین اقدامی بوده است که به نجات این افراد کمک می کند.

الخاندرو گونزالو ایناریتو

استاد سماجت

کیلرمو دل تورو؛ کارگردان فیلم های قله ای به رنگ خون، حاشیه اقیانوس آرام و هزارتوی پن است: الخاندرو گونزالو ایناریتو برای جدیدترین شاهکارش بارها در مراسم مختلفی از جمله اسکار، گلدن گلاب و انجمن کارگردانان تشویق شده است؛ شاهکاری که در آن لئوناردو دی کاپریو در تلاشی برای بقا، از هفت خان می گذرد. ولی به نظر من الخاندرو «بازگشته» واقعی است. من هم او را در قعر و ضعف دیده ام و هم در اوج و قدرت، ولی او هیچ وقت تسلیم یاس و بدبیاری نمی شود.

موفقیت و شکست، هر دو نیروهایی مهلک هستند، و شغل سینمایی شبیه مسابقه مشت زنی است (تبادل پیچیده و پویای ضربانی که هویت، وضعیت مالی و عزت نفس افراد را هدف گرفته اند). بعضی اوقات پیروز می شوی و بعضی اوقات گیج و منگ، شمارش معکوس برای شکستت آغاز می شود. در چنین شرایطی، حفظ بینش کاری دشوار است؛ کاری که نیازمند ترکیب غریبی از ظرافت مختص هنرمندان و سماجت مختص افراد کارکشته است.

الخاندرو همیشه چنین تعادلی را می آفریند، شاید به همین دلیل باشد که او بعد از هر کدام از فیلم هایش که سرشار از هیجان های باستانی هستند، کنج عزلت برمی گزیند تا در سکوت و آرامش، خود را برای تلاشی دیگر آماده کند.

بیشتر دوستان سینمایی ام وقتی با منزل من تماس می گیرند فقط در مورد فیلم صحبت می کنند ولی الخاندرو در تماس های تلفنی اش گاهی 30، 40 دقیقه با همسرم راجع به خانواده، آشپزی و بچه ها حرف می زند. او تمام جنبه های زندگی را دوست دارد. اصول و انسانیت عمیقی که به کارگردانی او جان می بخشد، در فعالیت های روزمره اش نیز ریشه دوانده است. همین ویژگی اوست که قلب مرا از عشق و تحسین به او (هم به عنوان فیلم ساز و هم به عنوان دوست) آکنده است.

جردن اسپیت

آس باشگاه ها

تونی رومو؛ رومو کوارتربک تیم دالاس کابویز است: جردن اسپیت نماد تمام و کمال ویژگی های خوب یک ورزشکار است. ما می خواهیم قهرمانان ما در برابر تمام سختی ها سینه سپر کنند و پیروز شوند و از آنجا که عملکرد ورزشی آنها برای ما خیلی مهم است، معمولا دیگر ابعاد زندگی این قهرمانان را نادیده می گیرم ولی هر از چندگاهی فردی مثل جردن اسپیت ظهور می کند.

جردن از معدود ورزشکارانی است که هم در زمین و هم در خارج از آن عملکردی رویایی دارد؛ او به شدت بی پروا و در عین حال فروتن است. رویکردی قاعده مند دارد ولی آزاد زندگی می کند. جردن در رقابت بسیار بزرگ منش است و لطفش نسبت به دیگران واقعی و اصیل است. او معیاری است برای ارزیابی قهرمانان. تماشای بزرگ شدن این بچه لذت بخش است. او گاهی شکست می خورد و گاهی پیروز می شود ولی بیش از هر چیز، او تصویری است از اینکه زندگی قهرمانان چگونه باید باشد.

مریلین رابینسون

روح پرسش گر

کولم تویبین؛ یک نویسنده ایرلندی است که کتاب های پرتعداد از جمله «بروکلین» و «استاد» نوشته است: رمان ها و نوشته های مریلین رابینسون در عین حالی که پراهمیت هستند، پرطمطراق نیستند. این متون احساسی لذتب خش را با تفکری موشکافانه درهم می آمیزند. او در اندیشه این سوال است که باید چطور زندگی کرد وقتی که جهان را به مثابه هدیه ای درنظر بگیریم که با ما ارزانی شده است؛ جهانی که ما را ملزم می دارد به چیستی آن پی ببریم و آن را قدر بدانیم و تار و پودش را روایت کنیم.

رمان های او سرشار از حس زندگانی اند، سرشار از همدردی عمیق و پایدار شخصیت ها و درک تمام و کمال زندگی آنها. او در نوشته هایش که روح پرسش گر خود را نمایان می سازد، درگیر رسوم و عقاید می شود، درگیر رابطه بین خدا و ذهن و کلمات. رابینسون با عزمی راسخ می کوشد تا حد ممکن خلاق باشد ولی در عین حال ایده هایی کاربردی ارائه می دهد؛ ایده هایی که توامان رازگونه و بی پرده و همزمان محتمل و قطعی هستند.

لوئیس همیلتون

قهرمان همه کاره مسابقات اتومبیل رانی

ماریو اندرتی؛ اندرتی 111 مسابقه، از جمله قهرمانی فرمول یک جهان را طی پنج دهه به دست آورده است: می توان گفت لوئیس همیلتون از اولین لحظه ورودش به مسابقات فرمول یک فردی برگزیده بود. او کسی بود که در 22 سالگی سوار یکی از بهترین ماشین های موجود می شد و یکسال بعد، او اولین قهرمانی جهان خود را در این رشته بدست آورد. ولی شگفت انگیزترین خصوصیت لوئیس زندگی غیرورزشی اوست. او کنجکاو است و زمان زیادی را صرف فراگیری فرهنگ های گوناگون می کند.

من در مسابقاتی در هر شش قاره جهان شرکت کرده ام ولی تنها فرودگاه های دنیا را به خوبی می شناسم ولی لوئیس، یک روز به تماشای نمایش مُد در چین مشغول است و روز دیگر ببرها را در مکزیک نوازش می کند. من فکر نمی کنم بتوانم تمرکز خودم را با انجام چنین فعالیت های گسترده ای حفظ کنم، ولی او می تواند.

پیشگامان

کیپ ثورن

کارشناس اخترشناسی

کرستوفر نولان؛ کارگردان: حدود 1.3 میلیارد سال پیش کیپ ثورن به دنیا آمد. تولد او ناشی از برخورد 2 سیاهچاله با هم بود و آسمان را به خودی خود تغییر داد. این برخورد، از همان زمان اثرات قابل توجه و هنگفتی بر فضا گذاشت و موجی از علم شروع به حرکت کرد. این حرکت تا به امروز ادامه یافته و پیچیدگی آن به حدی است که امکان کشف ریشه و زمینه آن وجود ندارد. این پدیده پیچیده، تولدی کیپ 75 ساله بود. کسی که در دانشگاه کالتک پرینستون دانش آموخت. اخترشناسی را به خوبی فراگرفت و کشف برخورد 2 سیاهچاله بزرگ را امکان پذیر ساخت.

او در سال 1984 و در ساخت دستگاه لیزری سنجش امواج جاذبه، نقشی کلیدی داشت. ساخت این دستگاه ثابت کرد که حرکت و رفتار امواج به همان شکلی است که انیشتین یک قرن پیش گفته بود. او به خوبی توانست با فیزیکدان های جوانتر از خود به خوبی کار کند و به نتایج تحسین برانگیز دست یابد. اما همانگونه که من در زمان همکاری با او در فیلم «اینترستلار» آموختم، او نه تنها درکی مناسب از علم دارد بلکه می تواند باعث انجام پروژه هایی مانند «LIGI» شود. زمانی یک جک درباره او تعریف می کردم: من تنها می توانم 45 دقیقه با کپ درباره فیزیک صحبت کنم و پس از آن مغز من داغ خواهدکرد.

او در خلال کارهای علمی مختلفی که برای بشریت انجام داده، این موضوع را به خوبی ثابت کرده که دارای نوع خاصی از مغز است که هیچگاه کارکرده و کهنه نمی شود. برای همه ما بهتر است که به اندازه کافی از آن استفاده کنیم.

کتی نیاکان

کارآگاه ژن

جنیفر دودنا؛ متخصص شیمی آلی و مخترع روش کریسپر: زمانی که دانشمندان در سال 2010، ژنوم (مجموعه کروموزوم ها) بشر را کشف کردند، عصری جدید در علم آغاز شد. اکنون هیجان و قدرت اصلی نمایان شده و انسان می تواند ساختار کروموزوم ها و DNA را تغییر دهید تا خود را در مقابل بیماری ها مصون کرده و سلامتش را افزایش دهد. این، کاری است که کتی نیاکان انجام می دهد. او شروع به کاربرد تکنیکی برای تغییر ژنوم کرد که امانوئل چارپنتیر و من آن را توسعه دادیم (با نام کریسپر). هدف او از عملیاتی کردن و استفاده از این تکنیک آن بود که اثر ژن ها را در بدن انسان مطالعه کند.

مطالعات نیاکان به پرسش های بی پاسخ درباره تولید مثل پاسخ خواهد داد؛ به این پرسش که چه عواملی در سلامت جنین نقش دارند، چه چیزی باعث ناباروری می شود و به چه دلیلی بارداری براساس انتظارات پیش نمی رود. او باعث می شود که بشر به مرحله ای از حیات خود وارد شود که با استفاده از دستکاری DNA می تواند سرنوشت و فرصت های بهتری برای خود فراهم کند و به شرایط فیزیکی بهتری نائل شود. با این حال، باید در این کار، احتیاط کرد.

ابتهاج محمد

مذهبی المپیک

کیت الیسون؛ اولین مسلمان راه یافته به کنگره: ابتهاج محمد حتی به عنوان یک کودک هم در مقابل مشکلات ایستادگی کرده است. او سریعتر و قویتر از دوستانش بود و درباره مذهبش شوخی نداشت. او به طور معمول در ورزش هایی شرکت می کرد که نیاز به پوشیدن لباس های باز و راحت داشت اما او به اسلام وفادار بود. پس از آن، شمشیربازی را کشف کرد. این ورزش به او اجازه می داد که استعداد ورزشی خود را به نمایش بگذارد و در عین حال به عقاید خود پایبند بماند. اکنون ابتهاج یکی از بهترین شمشیربازان جهان و هوشیارترین مسلمانان است.

در تابستان پیش رو، او نماینده امریکا در المپیک ریودوژانیرو خواهدبود. در آن زمان، او در حالی که برای کشور ما رقابت می کند و نماینده همه ما است، اولی شخصی از امریکا خواهد بود که با حجاب در المپیک شرکت می کند. او چیزی را که برایش ایستادگی می کند، با آغوش باز پذیرفته و به همین دلیل اکنون در المپیک حضور دارد. اما این داستان، فقط داستان ابتهاج محمد نیست بلکه داستان تمام امریکا است.

راج پنجابی

قهرمان مراقبت های سلامت

بیل کلینتون؛ رییس جمهور سابق آمریکا و موسس بنیاد کلینتون: گذراندن وقت با راج پنجابی به شما شخصی را معرفی می کند که با شجاعت و اشتیاقی غیرمعمول به آغوش دشوارترین و پیچیده ترین چالش های جهان می رود. من سال گذشته از لیبری دیدن کردم؛ زمانی که اعلام شد ابولا در این کشور فراگیر شده است.

در آن زمان راج و سازمانش نقشی کلیدی ایفا کردند. اقدام قهرمانانه او برای آموزش 1300 نیروی فعال در خدمات بهداشتی باعث شد تا دولت لیبری بتواند جلوی گسترش ابولا را بگیرد. شیوع این بیماری در آفریقای غربی نشان داد که در صورت بسیج نشدن سرمایه های انسانی برای مقابله با بیماری های فراگیر چه فاجعه هایی می تواند اتفاق بیفتد.

ماموریت راج در این میان بسیار حیاتی بود. زمانی که در سال 2015 قرار بود جایزه بنیاد «شهروندان جهانی کلینتون» را به راج تقدیم کنم، باعث افتخارم بود که او کسی است که مانع از گسترش یک بیماری وحشتناک شده است. ما همیشه با چالش های متعددی مواجه می شویم اما وجود افرادی مانند راج که آرمان گرا، دلسوز و مصمم هستند، همیشه کار را ساده تر می کند.

الن استرن

جستجوگر سرسخت پلوتون

اد استون؛ دانشمند ارشد ماموریت سفر به سیارات: جهان برای مدتی طولانی، پلوتون را نادیده گرفت. در اوایل دهه 70 میلادی، آرزوی بشر دیدن مشتری، زحل، اورانوس، نپتون و پلوتون بود. آنها می خواستند که با ماموریت «تور بزرگ» تشکیل شده از 4 فضاپیما به این سیاره ها سفر کنند. با این حال، در سال 1972، ماموریت، تنها با استفاده از دو سفینه آغاز شد و پلوتون از دستور کار خارج گشت. 34 سال بعد، الن استرن آن ماموریت را اصلاح کرد و اجازه داد که سفینه در مسیر پلوتون قرار بگیرد. این سفینه در سال 2015 به پلوتون رسید و یافته های خود را به زمین ارسال کرد؛ یافته هایی که نشان می داد فعالیت های زمین شناسی پلوتون بسیار بیشتر از آن چیزی است که تصور می شده است.

برای دست یافتن به این دانش باید از سرسختی الن سپاسگزار باشیم. زمانی من سرپرست آزمایشگاه نیروی پیشرانش جت در دانشگاه کالتک بودم و الن با جانز هاپکینز در آزمایشگاه فیزیک کاربردی همکاری می کرد. در آن زمان هر دوی ما می خواستیم که پروژه سفر به پلوتون را انجام دهیم. بنابراین در مناقصه شرکت کردیم اما الن پیروز شد. او ما را به قلمرویی از منظومه شمسی رساند که بدون تعهد و پافشاری او به آن دست نمی یافتیم.

ادامه دارد...